Konfrontacja marzeń z rzeczywistością – pytania jawne na maturę

Pytania jawne - opracowanie

Konfrontacja marzeń z rzeczywistością. Omów zagadnienie na podstawie Lalki Bolesława Prusa. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Konfrontacja marzeń z rzeczywistością to jeden z kluczowych problemów literatury realistycznej XIX wieku, ukazujący rozdźwięk między idealnymi wyobrażeniami jednostki a realnymi mechanizmami świata społecznego. Marzenia pozwalają człowiekowi nadać sens działaniu, wyznaczają cele i mobilizują do wysiłku, jednak zderzenie z rzeczywistością często prowadzi do rozczarowania, kryzysu tożsamości, a nawet życiowej klęski. Wyraźnie ukazuje to Bolesław Prus w „Lalce”, gdzie losy bohaterów, zwłaszcza Stanisława Wokulskiego, opierają się na dramatycznym konflikcie między pragnieniami a realiami epoki. Powieść staje się wnikliwą analizą społeczeństwa, w którym marzenia jednostki przegrywają z uprzedzeniami klasowymi, egoizmem i stagnacją społeczną.

Najpełniejszym przykładem konfrontacji marzeń z rzeczywistością jest postać Stanisława Wokulskiego. Bohater marzy o miłości idealnej, przekraczającej bariery społeczne, a także o świecie opartym na postępie, nauce i pracy. Jego uczucie do Izabeli Łęckiej ma charakter idealizujący – Wokulski widzi w niej uosobienie piękna, delikatności i duchowej wyższości arystokracji. Marzy o partnerskiej relacji, opartej na wzajemnym szacunku i uczuciu, wierząc, że zdobyty majątek i pozycja społeczna pozwolą mu przekroczyć granice klasowe.

Rzeczywistość okazuje się jednak bezlitosna. Izabela nie potrafi odwzajemnić uczuć Wokulskiego, traktuje go instrumentalnie i postrzega przede wszystkim przez pryzmat jego pochodzenia. Arystokratyczny świat, do którego bohater próbuje wejść, jest zamknięty, pełen pozorów, próżności i pogardy wobec ludzi pracy. Zderzenie marzeń z rzeczywistością prowadzi Wokulskiego do bolesnego rozczarowania – uświadamia sobie, że nawet ogromny wysiłek i sukces finansowy nie są w stanie zmienić skostniałych struktur społecznych ani mentalności elit. Jego marzenie o miłości i społecznej harmonii rozpada się, prowadząc do kryzysu psychicznego i poczucia bezsensu życia.

Konfrontacja ideałów z rzeczywistością dotyczy również marzeń o postępie i rozwoju naukowym. Wokulski, jako pozytywista, wierzy w potęgę nauki i pracy organicznej. Wspiera wynalazców, takich jak Julian Ochocki, marzy o nowoczesnym społeczeństwie, w którym wiedza i przedsiębiorczość stanowią fundament rozwoju. Jednak rzeczywistość pokazuje, że społeczeństwo nie jest gotowe na takie zmiany – brak kapitału, zainteresowania i mentalnej otwartości sprawia, że idee postępu pozostają w sferze planów i marzeń. Prus ukazuje tym samym konflikt między nowoczesnymi aspiracjami a zacofaną strukturą społeczną.

Motyw konfrontacji marzeń z rzeczywistością widoczny jest także w postaci Ignacego Rzeckiego. Jego marzenia mają charakter polityczny i romantyczny – Rzecki wierzy w ideę napoleońską, w odrodzenie Europy i sprawiedliwość dziejową. Tymczasem rzeczywistość przynosi kolejne klęski i rozczarowania. Świat nie odpowiada jego idealistycznym wizjom, a historia toczy się wbrew marzeniom jednostki. Rzecki, choć wierny swoim ideałom, pozostaje samotny i wyobcowany, co podkreśla tragiczny wymiar jego postawy.

Prus pokazuje, że konfrontacja marzeń z rzeczywistością jest doświadczeniem uniwersalnym, prowadzącym często do utraty złudzeń, ale jednocześnie odsłaniającym prawdę o świecie i człowieku. Marzenia w „Lalce” są siłą napędową działań bohaterów, lecz ich niespełnienie obnaża społeczne niesprawiedliwości, hipokryzję elit i ograniczenia epoki.

Konfrontacja marzeń z rzeczywistością – konteksty

Jako kontekst warto przywołać „Cierpienia młodego Wertera” Johanna Wolfganga Goethego. Werter, podobnie jak Wokulski, idealizuje miłość i nie potrafi pogodzić się z jej niespełnieniem. Jego marzenia o absolutnym uczuciu zderzają się z rzeczywistością konwenansów społecznych i małżeństwa Lotty. W obu utworach niespełnione marzenia prowadzą bohaterów do kryzysu egzystencjalnego i poczucia bezsensu istnienia, choć reakcje bohaterów są odmienne – Werter wybiera samobójstwo, Wokulski zaś znika, pozostawiając swoją przyszłość niejednoznaczną.

Podobny motyw odnajdziemy również w „Zbrodni i karze” Fiodora Dostojewskiego, gdzie Raskolnikow marzy o przekroczeniu moralnych granic w imię wyższych idei. Rzeczywistość obnaża jednak fałsz jego teorii – zbrodnia prowadzi do psychicznego rozkładu i cierpienia. Także tutaj marzenia o wielkości i wyjątkowości przegrywają z realnym doświadczeniem winy i odpowiedzialności.

W „Przedwiośniu” Stefana Żeromskiego motyw konfrontacji marzeń z rzeczywistością ukazany jest przede wszystkim poprzez losy Cezarego Baryki. Bohater dorasta, wierząc w mit „szklanych domów” – wizję nowoczesnej, sprawiedliwej i dostatniej Polski, którą kreśli przed nim ojciec. Po przyjeździe do ojczyzny Cezary zderza się jednak z biedą, chaosem społecznym i niesprawiedliwościami młodego państwa, co prowadzi do głębokiego rozczarowania. Żeromski pokazuje, że idealistyczne marzenia, choć budzą nadzieję i mobilizują do działania, często nie wytrzymują próby realnego świata, stając się źródłem buntu i wewnętrznego kryzysu bohatera.

Podsumowując, literatura ukazuje, że konfrontacja marzeń z rzeczywistością jest nieuniknionym doświadczeniem, które często prowadzi do bolesnej utraty złudzeń, ale jednocześnie odsłania prawdę o świecie i mechanizmach społecznych. W „Lalce” Bolesława Prusa niespełnione marzenia bohaterów obnażają bariery klasowe, hipokryzję elit i ograniczenia epoki, ukazując, że same ideały nie wystarczą do zmiany rzeczywistości. Motyw ten ma wymiar uniwersalny – pokazuje, że marzenia są siłą napędową ludzkich działań, lecz ich zderzenie z realiami często staje się źródłem rozczarowania i życiowych dramatów.

***

Więcej treści maturalnych – Matura od A do Z

Zobacz też Niezbędnik maturzysty

Poznaj dokładnie różne Typy studiów oferowane na polskich uczelniach.

Wybierz najlepszy dla siebie Kierunek studiów oraz uczelnię, która ma go w ofercie.

Miasta akademickie oferują szeroki wachlarz form kształcenia na studiach stacjonarnych, niestacjonarnych, on-line, hybrydowych.

Nasza Wyszukiwarka uczelni, kierunków, typów studiów ułatwi podjęcie decyzji kandydatowi na studia.

Może już teraz planujesz Studia podyplomowe? Wybór programów ze wszystkich dziedzin jest imponujący.