Rola autorytetu w życiu człowieka – pytania jawne na maturę

Pytania jawne - opracowanie

Rola autorytetu w życiu człowieka. Omów zagadnienie na podstawie Przedwiośnia Stefana Żeromskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Autorytet w życiu człowieka pełni niezwykle istotną funkcję – wpływa na kształtowanie poglądów, wartości, decyzji życiowych i tożsamości jednostki. W okresie młodości, gdy człowiek poszukuje własnej drogi i systemu wartości, autorytety stają się punktem odniesienia i wsparciem w trudnych wyborach. Literatura często pokazuje, że autorytety mogą zarówno budować charakter, jak i prowadzić do złudzeń, jeśli są ślepo idealizowane. W „Przedwiośniu” Żeromski ukazuje, jak różne postacie i ich autorytet wpływają na życie młodego bohatera, Cezarego Baryki.

Pierwszym ważnym autorytetem w życiu Cezarego jest jego ojciec, Seweryn Baryka. To on przekazuje synowi idee postępu, marzenie o Polsce nowoczesnej i sprawiedliwej, symbolizowane w wizji „szklanych domów”. Seweryn staje się dla Cezarego punktem odniesienia i wzorem, któremu chce dorównać. Jednak ideał ojca jest utopijny. Młody bohater stopniowo musi skonfrontować swoje wyobrażenia z realnym stanem państwa. Ten proces pokazuje, że autorytet może inspirować, ale nie zwalnia z własnej refleksji i samodzielnego myślenia.

Drugim istotnym autorytetem jest Szymon Gajowiec, przedstawiciel pragmatycznej, reformistycznej wizji Polski. Jego autorytet wynika z wiedzy, doświadczenia i realistycznego podejścia do odbudowy państwa. Cezary obserwuje, jak Gajowiec działa odpowiedzialnie, podejmuje trudne decyzje i wprowadza zmiany systemowe. Dzięki niemu bohater uczy się, że autorytet nie polega wyłącznie na przekazywaniu idei, ale także na praktycznym działaniu i konsekwentnym wypełnianiu obowiązków wobec społeczeństwa.

W „Przedwiośniu” obecne są również autorytety negatywne lub mylące. Środowiska rewolucyjne i radykalne idee, które Cezary początkowo idealizuje, ukazują, że nie każdy autorytet jest moralnie wartościowy. Zderzenie z brutalną rzeczywistością rewolucji bolszewickiej uczy bohatera krytycznego podejścia – wskazuje, że autorytet powinien być oceniany nie tylko po słowach, lecz także po skutkach działań i zgodności z wartościami moralnymi.

Rola autorytetu w życiu człowieka w „Przedwiośniu” to więc zarówno wsparcie w kształtowaniu światopoglądu, jak i impuls do samodzielnego myślenia. Cezary Baryka, zderzając ideały Seweryna Baryki, realne działania Gajowca i radykalne wizje rewolucyjne, uczy się samodzielnie oceniać świat, wybierać własne wartości i formułować poglądy. Autorytety kształtują go, ale nie zastępują jego odpowiedzialności ani refleksji moralnej.

Rola autorytetu w życiu człowieka – konteksty literackie

W literaturze polskiej motyw autorytetu pojawia się także w innych kontekstach. W „Ludziach bezdomnych” Żeromski pokazuje doktora Judyma jako autorytet moralny i społeczny – inspiruje młodsze pokolenie do odpowiedzialności i poświęcenia, choć sam zmaga się z trudnościami. W „Syzyfowych pracach” autorytet nauczycieli i wychowawców formuje patriotyzm i świadomość narodową młodzieży, pokazując, jak wpływ dorosłych może kierować kształtowaniem tożsamości.

Autorytet może być także narzędziem presji społecznej i edukacyjnej, które narzuca jednostce cudze formy zachowań i myślenia. Tak jest w „Ferdydurke” Witolda Gombrowicza. Bohater, Józio, doświadcza wpływu nauczycieli i dorosłych, którzy próbują go „uformować” według własnych oczekiwań, co wywołuje bunt i poczucie zniewolenia. Motyw autorytetu pokazuje, że narzucane wzorce mogą ograniczać indywidualność i swobodę jednostki. Proces dojrzewania bohatera polega na poszukiwaniu własnego „ja” w świecie pełnym konwenansów i sztucznych ról. Gombrowicz ukazuje, że autorytet nie zawsze jest pozytywny – czasem wymusza podporządkowanie, ale jednocześnie staje się punktem odniesienia do krytycznej refleksji nad sobą. Dzięki temu młody człowiek uczy się samodzielnego myślenia i kształtowania własnej tożsamości.

Podsumowując, literatura pokazuje, że autorytet odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu osobowości, poglądów i systemu wartości człowieka, zwłaszcza w okresie młodości. W „Przedwiośniu” autorytety takie jak Seweryn Baryka czy Szymon Gajowiec inspirują Cezarego, ale jednocześnie zmuszają go do samodzielnej refleksji i krytycznego myślenia. Utwory literackie dowodzą, że autorytet może być zarówno drogowskazem, jak i źródłem rozczarowań, jeśli jest bezrefleksyjnie idealizowany. Ostatecznie to jednostka ponosi odpowiedzialność za wybór wartości i ukształtowanie własnej tożsamości, czerpiąc z autorytetów, lecz nie podporządkowując im całkowicie swojego życia.

***

Więcej treści maturalnych – Matura od A do Z

Zobacz też Niezbędnik maturzysty

Poznaj dokładnie różne Typy studiów oferowane na polskich uczelniach.

Wybierz najlepszy dla siebie Kierunek studiów oraz uczelnię, która ma go w ofercie.

Miasta akademickie oferują szeroki wachlarz form kształcenia na studiach stacjonarnych, niestacjonarnych, on-line, hybrydowych.

Nasza Wyszukiwarka uczelni, kierunków, typów studiów ułatwi podjęcie decyzji kandydatowi na studia.

Może już teraz planujesz Studia podyplomowe? Wybór programów ze wszystkich dziedzin jest imponujący.