W jakim celu autor nawiązuje w swoim tekście do innego tekstu? – pytania jawne na maturę

Pytania jawne - opracowanie

W jakim celu autor nawiązuje w swoim tekście do innego tekstu? Omów zagadnienie na podstawie utworu Górą „Edek” Marka Nowakowskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Nawiązania literackie mogą przybierać różne formy – od cytatów i aluzji, przez nawiązania do mitów i legend, po wykorzystanie motywów, postaci czy sytuacji z innych utworów. Celem takich zabiegów jest nie tylko pokazanie erudycji autora, ale przede wszystkim stworzenie bogatszego kontekstu dla odbiorcy oraz umożliwienie odczytania utworu na kilku poziomach znaczeniowych.

W utworze Marka Nowakowskiego „Górą Edek” autor nawiązuje do „Tanga” Sławomira Mrożka.

Wydarzenia rozgrywają się na zatłoczonej ulicy w nieokreślonym mieście, gdzie znalezienie miejsca do parkowania jest bardzo trudne i powoduje korki. Kierowca małego fiata, który pierwszy dostrzegł wolne miejsce, próbuje tam zaparkować, jednak jego próba zostaje przerwana przez kierowcę dużego forda, który bez żadnych skrupułów zajmuje miejsce.

Tytułowy Edek jest postacią, która uosabia brutalność, egoizm i prymitywizm jednostki w codziennym życiu społecznym. Działa bezwzględnie i przebiegle – w konfliktowych sytuacjach potrafi zdobyć przewagę, kierując się wyłącznie własnym interesem.

Jego postępowanie ukazuje mechanizmy władzy i rywalizacji panujące w ciasnym, zatłoczonym środowisku miejskim. Edek ignoruje normy moralne oraz dobro innych ludzi, a jego zachowanie jest obrazem absurdu i okrucieństwa codziennego życia w realiach PRL-u.

Nawiązanie do „Tanga” pozwala autorowi pokazać, że brak norm lub ich wypaczenie w życiu społecznym prowadzi do anarchii, niedorzeczności i konfliktów wartości. Tak jak w dramacie Mrożka, w „Edku” widzimy jednostkę w sytuacji, gdzie codzienne życie wymaga balansowania między wolnością a ograniczeniami narzuconymi przez system, a próby narzucenia porządku kończą się często groteskowo lub tragicznie. Dzięki temu czytelnik lepiej rozumie mechanizmy działania społeczeństwa i konsekwencje ludzkich decyzji w kontekście presji społecznej.

Dzięki przywołaniu postaci Edka z „Tanga", Nowakowski pogłębia przesłanie swojego opowiadania i zwraca uwagę na zagrożenia wynikające z dehumanizacji relacji międzyludzkich. Autor podkreśla, że człowiek powinien kierować się wartościami wykraczającymi poza prymitywną walkę o własny interes. Ważne są takie zasady jak szacunek, kultura czy uczciwość, które nadają życiu sens i czynią społeczeństwo bardziej człowieczym.

Dodatkowo nawiązanie do „Tanga” pozwala Nowakowskiemu wykorzystać ironię, groteskę i absurd jako środki literackie. Tak jak u Mrożka, w „Edku” groteskowe sytuacje i przerysowane postacie uwypuklają paradoksy codziennego życia, a czytelnik może dostrzec uniwersalne prawdy o ludzkiej naturze i funkcjonowaniu w społeczeństwie.

W jakim celu autor nawiązuje w swoim tekście do innego tekstu? – konteksty literackie

Nawiązywanie do innych tekstów w literaturze pozwala autorowi wzbogacić własny przekaz i nadać utworowi głębszy sens.

Przykładowo „Syzyfowe prace” Stefana Żeromskiego odwołują się do mitu o Syzyfie, aby podkreślić trud i pozorną bezcelowość wysiłków jednostki w określonych warunkach społecznych. Podobnie jak Syzyf, który nieustannie toczy ciężki kamień pod górę, bohaterowie powieści, zwłaszcza młodzi uczniowie polskich szkół funkcjonujących pod zaborami, wykonują żmudną pracę wychowawczą i edukacyjną, próbując zachować polską tożsamość i wartości w obcej, germanizującej rzeczywistości.

Odwołanie do mitu uwypukla, że wysiłek Marcina Borowicza i jego rówieśników jest trudny, pełen przeszkód i często wydaje się z góry skazany na niepowodzenie, ale mimo to ma sens moralny i narodowy. Tytuł stanowi więc metaforę systematycznej pracy, która wymaga wytrwałości, a jednocześnie ukazuje tragizm sytuacji jednostki działającej w opresyjnym środowisku. Poprzez to nawiązanie Żeromski nadaje utworowi głębszy wymiar – nie tylko opisuje realia edukacji w zaborach, ale też pokazuje heroizm codziennego wysiłku w obronie tożsamości i wartości.

Z kolei w przypadku „Antygony w Nowym Jorku” Janusza Głowackiego nawiązanie do „Antygony” Sofoklesa pozwala ukazać uniwersalność konfliktu między prawem jednostki a władzą i obowiązkiem wobec rodziny. Głowacki, przenosząc klasyczną tragedię do współczesnych realiów nowojorskiego świata imigrantów, podkreśla, że moralne dylematy bohaterów Sofoklesa – sprzeczność między posłuszeństwem wobec prawa a wiernością własnym przekonaniom – są aktualne również w nowoczesnym społeczeństwie.

Dzięki odwołaniu do klasycznego tekstu autor wzmacnia dramatyzm sytuacji, nadaje jej historyczną i kulturową głębię oraz pozwala czytelnikowi lub widzowi łatwiej odczytać znaczenie wyborów bohaterów. Nawiązanie to umożliwia także refleksję nad uniwersalnymi wartościami, takimi jak sprawiedliwość, lojalność i odpowiedzialność wobec bliskich, pokazując, że problemy moralne pozostają niezmienne mimo zmiany miejsca i czasu akcji.

Podsumowując, nawiązywanie do innych tekstów jest w literaturze ważnym środkiem artystycznym, który pozwala autorowi wzbogacić przekaz, nadać utworowi wielowarstwowy sens oraz uwypuklić określone wartości. W „Górą Edek” Marka Nowakowskiego odwołanie do „Tanga” Sławomira Mrożka pozwala ukazać konsekwencje braku norm społecznych, mechanizmy władzy i rywalizacji oraz absurd codziennego życia w opresyjnej rzeczywistości PRL-u. Podobnie „Syzyfowe prace” Stefana Żeromskiego wykorzystują mit Syzyfa, by podkreślić trud i moralny sens wysiłku jednostki w trudnych warunkach historycznych, natomiast „Antygona w Nowym Jorku” Janusza Głowackiego pokazuje, że konflikt między prawem jednostki a obowiązkiem wobec rodziny pozostaje uniwersalny, niezależnie od czasu i miejsca.

***

Więcej treści maturalnych – Matura od A do Z

Zobacz też Niezbędnik maturzysty

Poznaj dokładnie różne Typy studiów oferowane na polskich uczelniach.

Wybierz najlepszy dla siebie Kierunek studiów oraz uczelnię, która ma go w ofercie.

Miasta akademickie oferują szeroki wachlarz form kształcenia na studiach stacjonarnych, niestacjonarnych, on-line, hybrydowych.

Nasza Wyszukiwarka uczelni, kierunków, typów studiów ułatwi podjęcie decyzji kandydatowi na studia.

Może już teraz planujesz Studia podyplomowe? Wybór programów ze wszystkich dziedzin jest imponujący.