​Psychologia kliniczna dzieci i młodzieży - dlaczego wybieram tę pracę każdego dnia od nowa

Pamiętam chłopca, który przez pierwsze trzy sesje nie powiedział ani słowa. Siedział, rysował, czasem zerkał. Jego mama była zdesperowana - szkoła interweniowała, pediatra rozkładał ręce. A on po prostu potrzebował czasu i kogoś, kto nie będzie go poganiał. W czwartej sesji narysował dom otoczony wysokim murem i zapytał, czy mogę to zachować - żeby nikt inny nie widział. To był przełom.

Opowiadam o tym, bo to jest sedno tej pracy. Nie algorytmy diagnostyczne, nie tabele objawów - choć to też jest potrzebne. Sedno to umiejętność bycia z dzieckiem w jego własnym świecie, na jego warunkach.

Dzieci to nie mali dorośli

Zaczynam od tego zdania każdy pierwszy wykład i powtarzam je studentom przez cały semestr, bo łatwo o nim zapomnieć. Dorosły pacjent przychodzi do gabinetu z historią, z językiem, często z własną hipotezą na temat tego, co mu dolega. Dziecko przynosi rysunek, milczenie albo atak złości w poczekalni.

Mózg dziecka jest dosłownie w trakcie budowy. Struktury odpowiedzialne za regulację emocji dojrzewają przez całe dzieciństwo i adolescencję - to nie jest metafora, to neurobiologia. Depresja u czternastolatka może wyglądać jak chroniczny bunt. Lęk u ośmiolatka - jak agresja wobec rodzeństwa. Jeśli tego nie wiesz, możesz latami leczyć objaw i nigdy nie dotknąć źródła.

Do tego dochodzi wymiar systemowy. Dziecko nigdy nie przychodzi samo - zawsze jest częścią rodziny, klasy, podwórka. Czasem środowisko jest częścią problemu. Czasem jest jedynym zasobem, na którym można budować. Trzeba to umieć ocenić.

Dlaczego to ważne właśnie teraz

Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że zaburzenia psychiczne dotyczą co piątego dziecka na świecie. Jedna trzecia wszystkich zaburzeń psychicznych pojawia się przed czternastym rokiem życia, a połowa - przed osiemnastym. W Polsce kolejki do psychiatrów dziecięcych liczone są w miesiącach. Psychologów klinicznych, którzy naprawdę potrafią pracować z tą grupą, wciąż brakuje.

To nie jest abstrakcja. To dzieci w konkretnych szkołach, konkretnych domach.

Trudna robota - i dobrze o tym wiedzieć

Nie będę udawać, że jest inaczej. To praca, która wymaga od ciebie dużo - intelektualnie, emocjonalnie, organizacyjnie. Musisz znać się na neuropsychologii i jednocześnie umieć rozmawiać z tatą, który nie wierzy w "te psychologiczne rzeczy". Musisz napisać opinię dla sądu i za godzinę być w pełni obecny dla przestraszonego dziecka.

Potrzebujesz superwizji, żeby nie wypalić się po dwóch latach. Potrzebujesz pokory, bo dziecięca psychika potrafi zaskoczyć nawet kogoś z dwudziestoletnim stażem.

Ale - i to mówię z pełnym przekonaniem - rzadko kiedy praca daje tyle wyraźnego poczucia sensu.

Co daje Łazarski

Uczę na tej uczelni i odpowiadam za ten kierunek, więc nie jestem bezstronna. Ale właśnie dlatego mogę powiedzieć to wprost: zależy nam na tym, żeby nasi absolwenci wychodzili stąd gotowi do pracy, nie tylko do kolejnych studiów.

Setki godzin praktyk klinicznych - w prawdziwych placówkach, z prawdziwymi pacjentami, z omówieniem po. Nie obserwacja zza szyby.

Kadra, która w większości łączy dydaktykę z pracą kliniczną. Wykładam to, co sama robię - i oczekuję tego samego od moich współpracowników.

Interdyscyplinarność, która nie jest hasłem. Psychiatria dziecięca, prawo rodzinne, neuropsychologia, praca z systemem rodzinnym - bo taką pracę naprawdę wykonujesz potem w terenie.

Autor: dr nauk o zdr. Anna Kaźmierczak-Mytkowska, Prodziekan Wydziału Medycznego kierunku psychologia Uczelni Łazarskiego. Psycholog, specjalista psychologii klinicznej, specjalista psychoterapii dzieci i młodzieży.

Jeśli czytasz to i coś w tobie mówi tak, o to mi chodzi - posłuchaj tego. Przyjdź, porozmawiaj, przekonaj się sam.

Zapraszamy na Uczelnię Łazarskiego

Zobacz także Prezentację Uczelni w portalu.