Nie wybieraj dziecku studiów. 10 rzeczy, które rodzic może zrobić, aby mądrze wspierać dziecko

Łatwo w dobrej wierze przejąć stery. Sprawdzać rankingi uczelni, porównywać kierunki, przekonywać do „rozsądniejszych” wyborów i podsuwać własne pomysły.

Jak to zrobić? Oto 10 rzeczy, które rodzic może zrobić, aby wspierać, ale nie decydować za dziecko.

1. Zacznij od słuchania, nie od rad

Zanim zapytasz: „A może informatyka?”, „Dlaczego nie medycyna?” albo „Co będziesz po tym robić?”, zapytaj:

„Co ty o tym myślisz?”

Nastolatek może mieć już pewne pomysły, ale nie zawsze potrafi je uporządkować. Może interesować się kilkoma zupełnie różnymi dziedzinami albo przeciwnie - nie mieć pojęcia, co chce robić.

Rozmowa nie musi od razu prowadzić do konkretnej decyzji. Czasem warto po prostu pomóc dziecku nazwać to, co już wie o sobie: co je ciekawi, czego nie lubi, w jakich sytuacjach czuje się dobrze i czego chciałoby spróbować.

Dobra rozmowa o przyszłości zaczyna się od ciekawości, a nie od wykładu.

2. Pomóż dziecku poznać siebie

Wybór kierunku studiów nie powinien opierać się wyłącznie na tym, jakie zawody są dziś dobrze płatne. Równie istotne są predyspozycje, zainteresowania, sposób pracy i wartości.

Można wspólnie zastanowić się:

• Jakie przedmioty naprawdę dziecko lubi?
• Przy jakich zadaniach traci poczucie czasu?
• Woli pracować z ludźmi, danymi, językiem, technologią czy przedmiotami?
• Lepiej czuje się w sytuacjach przewidywalnych czy lubi zmienność?
• Woli samodzielnie rozwiązywać problemy czy działać w zespole?
• Co jest dla niego ważne w przyszłej pracy?
• Jakie aktywności dają mu poczucie satysfakcji?

Nie chodzi o to, by na podstawie kilku odpowiedzi stworzyć „idealny zawód”. Chodzi o zwiększenie samoświadomości.

3. Nie traktuj własnych doświadczeń jak instrukcji obsługi

Rodzic ma za sobą więcej doświadczeń, dlatego naturalne jest, że chce się nimi dzielić. Warto jednak uważać, żeby doświadczenie nie zamieniło się w przekonanie, że „wiem lepiej, bo jestem starszy”.

Rynek pracy zmienia się szybciej niż kiedyś. Zawody z czasów młodości rodziców mogą wyglądać dziś zupełnie inaczej. Pojawiają się nowe specjalizacje, technologie i modele pracy.

To, że określony kierunek był dobrym wyborem 20 czy 30 lat temu, nie oznacza automatycznie, że będzie nim również dzisiaj.

Można powiedzieć:

„Z mojego doświadczenia wynika…”

Zamiast:

„Powinieneś zrobić…”

To niewielka różnica w słowach, ale ogromna w komunikacie.

4. Pomóż zebrać informacje, ale nie wybieraj na podstawie jednej tabeli

Rankingi, statystyki wynagrodzeń, opinie absolwentów czy informacje o programach studiów mogą być bardzo pomocne. Nie powinny jednak podejmować decyzji za człowieka.

Warto wspólnie sprawdzić kilka kierunków i porównać:

• program studiów,
• wymagania rekrutacyjne,
• możliwości specjalizacji,
• praktyki i staże,
• możliwości wymiany zagranicznej,
• perspektywy zawodowe,
• koszty studiowania i życia,
• lokalizację,
• opinie studentów i absolwentów.

Najważniejsze pytanie brzmi jednak nie: „Który kierunek jest najlepszy?”, ale:

„Który z tych kierunków najlepiej pasuje do mojego dziecka i jego planów?”

5. Zachęcaj do sprawdzania zamiast zgadywania

Wyobrażenia o zawodach często niewiele mają wspólnego z rzeczywistością.

Jeśli dziecko mówi, że chce zostać psychologiem, architektem, lekarzem, programistą czy dziennikarzem, warto pomóc mu zobaczyć, jak naprawdę wygląda taka praca.

Można poszukać osoby wykonującej dany zawód i poprosić o krótką rozmowę. Można odwiedzić dzień otwarty uczelni, uczestniczyć w warsztatach, zrobić kurs, spróbować praktyk albo wolontariatu.

Kilka godzin kontaktu z rzeczywistością może powiedzieć o zawodzie więcej niż kilkadziesiąt artykułów w internecie.

To również dobry sposób na uniknięcie wyboru opartego wyłącznie na wyobrażeniach.

6. Rozmawiaj o pieniądzach bez straszenia

Pieniądze są ważnym elementem dorosłego życia. Udawanie, że nie mają znaczenia, nie jest dobrą strategią. Z drugiej strony komunikat „idź na ten kierunek, bo tam dobrze zarobisz” również może być zbyt dużym uproszczeniem.

Warto rozmawiać o finansach konkretnie:

Ile kosztuje życie w danym mieście? Czy konieczna będzie praca podczas studiów? Jak wygląda możliwość uzyskania stypendium? Jakie są alternatywne ścieżki kariery po tym kierunku?

Takie rozmowy uczą odpowiedzialności finansowej, ale nie sprowadzają całego wyboru do wysokości przyszłej pensji.

7. Pozwól dziecku popełnić własny błąd

To prawdopodobnie jedna z najtrudniejszych rzeczy dla rodzica.

Co, jeśli jesteśmy przekonani, że dziecko wybiera źle?

Możemy powiedzieć, co nas niepokoi. Możemy zadawać pytania. Możemy zachęcić do dokładniejszego sprawdzenia informacji.

Nie zawsze musimy jednak doprowadzić do tego, żeby dziecko podjęło decyzję, którą my uznajemy za właściwą.

Zmiana kierunku studiów nie musi być katastrofą. Rezygnacja z jednego pomysłu i rozpoczęcie innego również nie musi oznaczać porażki.

Dorosłość polega między innymi na uczeniu się na własnych decyzjach.

8. Nie porównuj dziecka z innymi

„Koleżanka już wie, co będzie studiować.”

„Twój kuzyn dostał się na medycynę.”

„Wszyscy z klasy mają już plan.”

Takie zdania zwykle nie pomagają. Mogą natomiast zwiększać presję i poczucie, że trzeba jak najszybciej znaleźć „właściwą odpowiedź”.

Każdy młody człowiek rozwija się w swoim tempie. Jedni mają konkretny plan w wieku 17 lat. Inni potrzebują więcej czasu.

Niepewność nie zawsze oznacza brak ambicji. Czasem oznacza po prostu, że młody człowiek jeszcze poznaje siebie.

9. Oddziel swoje marzenia od marzeń dziecka

To szczególnie ważne.

Czasami rodzic nieświadomie próbuje za pośrednictwem dziecka zrealizować własne niespełnione ambicje.

„Zawsze chciałem studiować prawo.”

„W naszej rodzinie wszyscy są lekarzami.”

„Mógłbyś mieć zawód z przyszłością.”

Warto zatrzymać się i zapytać siebie:

Czy naprawdę chcę tego dla mojego dziecka, czy może chcę, żeby spełniło ono mój własny scenariusz sukcesu?

Dziecko nie jest projektem do zrealizowania. Jego dorosłe życie nie powinno być przedłużeniem rodzicielskich ambicji.

10. Bądź bezpieczną bazą - niezależnie od wyniku

Być może to najważniejsza rzecz ze wszystkich.

Dziecko powinno wiedzieć, że rodzic będzie po jego stronie także wtedy, gdy wybór okaże się nietrafiony.

„Jeśli zmienisz zdanie, poradzimy sobie.”

„Jeśli nie dostaniesz się za pierwszym razem, poszukamy innego rozwiązania.”

„Nie musisz mieć całego życia zaplanowanego w wieku 18 lat.”

Taki komunikat nie oznacza braku wymagań. Oznacza coś znacznie ważniejszego: możliwość podejmowania decyzji bez paraliżującego lęku przed porażką.

Nie chodzi o to, żeby rodzic przestał się interesować

Nie wybierać dziecku studiów nie oznacza: „rób, co chcesz, mnie to nie obchodzi”.

Wręcz przeciwnie.

Mądre wsparcie wymaga czasu, rozmowy i zaangażowania. Rodzic może pomóc zebrać informacje, zadać ważne pytania, wskazać ryzyka, pomóc policzyć koszty, zorganizować kontakt z osobami wykonującymi dany zawód czy po prostu wysłuchać.

Różnica polega na tym, kto ostatecznie podejmuje decyzję.

Dobrym celem nie jest wychowanie dziecka, które w wieku 18 lat podejmie „idealną” decyzję dotyczącą całego życia. Tego zresztą nikt nie może zagwarantować.

Znacznie lepszym celem jest wychowanie młodego dorosłego, który potrafi powiedzieć:

„Wiem, dlaczego tego chcę. Sprawdziłem możliwości. Znam ryzyko. I jestem gotowy wziąć odpowiedzialność za swój wybór.”

Bo studia to nie egzamin z tego, czy rodzic dobrze zaplanował dziecku przyszłość.

To jeden z pierwszych ważnych sprawdzianów tego, czy młody człowiek potrafi zacząć planować ją sam.

Zastanawiasz się, jakie studia wybrać?

Poznaj dokładnie różne Typy studiów oferowane na polskich uczelniach.

Wybierz najlepszy dla siebie Kierunek studiów oraz uczelnię, która ma go w ofercie.

Nasza Wyszukiwarka uczelni, kierunków, typów studiów ułatwi podjęcie decyzji kandydatowi na studia.

Zobacz, jak wygląda Rekrutacja na studia, poznaj zasady naboru na wybraną uczelnię

Katalog zawodów to miejsce, gdzie opisujemy różne profesje, w tym zawody przyszłości

Sprawdź mniejsze i większe Miasta akademickie wraz z ich ofertą edukacyjną

Może już teraz planujesz Studia podyplomowe? Wybór programów ze wszystkich dziedzin jest imponujący.