Czy warto namawiać dziecko na studia?

Odpowiedź nie jest jednoznaczna. Studia mogą być świetną inwestycją w przyszłość, ale nie są gwarancją sukcesu ani koniecznością dla każdego. Najważniejsze jest znalezienie odpowiedzi na pytanie, czego potrzebuje konkretne dziecko i jaki chce mieć pomysł na swoje dorosłe życie.

Nie bez znaczenia jest również obawa o przyszłość dziecka. Rodzic może myśleć: „Jeżeli teraz nie pójdziesz na studia, później możesz tego żałować”. Czasami pojawia się także presja społeczna. Skoro dzieci znajomych wybierają studia, własne dziecko również powinno je rozpocząć.

Problem pojawia się wtedy, gdy troska o przyszłość zamienia się w presję, a studia stają się celem samym w sobie.

Studia nie powinny być obowiązkiem

Najważniejszym argumentem przeciwko zmuszaniu dziecka do studiowania jest fakt, że wykształcenie wyższe nie jest potrzebne do wykonywania każdego zawodu.

Istnieje wiele profesji, w których znacznie ważniejsze od dyplomu są konkretne umiejętności, doświadczenie, praktyka, zdolności techniczne czy przedsiębiorczość. Dobrym przykładem mogą być niektóre zawody rzemieślnicze, techniczne i usługowe.

Młody człowiek może również zdecydować się na szkołę branżową, technikum, kursy zawodowe, praktykę lub rozpoczęcie pracy i zdobywanie doświadczenia.

Nie oznacza to oczywiście, że studia są niepotrzebne. W przypadku wielu zawodów są wręcz niezbędne. Dotyczy to między innymi lekarzy, prawników czy części zawodów związanych z nauką i specjalistycznymi dziedzinami.

Dlatego zamiast pytać wyłącznie „czy dziecko powinno iść na studia?”, warto zapytać:

„Jaką drogę edukacji i rozwoju powinno wybrać, aby w przyszłości móc robić to, co chce?”

Kiedy warto zachęcać dziecko do studiowania?

Zachęcanie do studiów może mieć sens, jeśli dziecko:

• interesuje się konkretną dziedziną wiedzy,
• chce zdobyć zawód wymagający wyższego wykształcenia,
• lubi się uczyć i pogłębiać wiedzę,
• ma konkretny pomysł na kierunek,
• chce rozwijać się naukowo,
• potrzebuje studiów jako elementu swojej planowanej ścieżki zawodowej.

W takiej sytuacji rolą rodzica nie musi być przekonywanie dziecka, że „studia są dobre”. Znacznie bardziej pomocne będzie wspólne przeanalizowanie możliwości.

Warto porozmawiać o różnych uczelniach, kierunkach, perspektywach zawodowych, kosztach studiowania, możliwości pracy w trakcie nauki czy ewentualnej przeprowadzce do innego miasta.

Kiedy namawianie może przynieść więcej szkody niż pożytku?

Problem pojawia się, gdy dziecko nie chce studiować, a rodzic próbuje je do tego zmusić za wszelką cenę.

Młoda osoba może wtedy wybrać przypadkowy kierunek tylko po to, aby spełnić oczekiwania rodziny. Po kilku miesiącach może okazać się, że nauka jej nie interesuje, a kolejne semestry stają się źródłem frustracji.

Jeszcze większym problemem może być sytuacja, w której dziecko nie ma żadnego pomysłu na swoją przyszłość, ale rodzic uważa, że „lepiej iść na jakiekolwiek studia niż nie robić nic”.

Czasami znacznie rozsądniejszym rozwiązaniem jest rok przerwy, praca, staż, kurs zawodowy, podróż czy zdobywanie doświadczenia, a dopiero później podjęcie decyzji o studiach.

Rok poświęcony na zastanowienie się nad przyszłością nie musi być rokiem straconym.

„Nie wiem, co chcę robić” – co wtedy?

To jeden z najczęstszych powodów niepokoju rodziców.

Młody człowiek kończący szkołę średnią nie zawsze wie, czym chce zajmować się za pięć czy dziesięć lat. Trudno oczekiwać, że osiemnastolatek będzie miał precyzyjnie zaplanowaną całą karierę zawodową.

W takiej sytuacji zamiast wywierać presję, można pomóc dziecku lepiej poznać własne zainteresowania i możliwości.

Dobrym pomysłem może być rozmowa o tym:

• jakie przedmioty lubiło w szkole,
• jakie aktywności sprawiają mu satysfakcję,
• czy woli pracę z ludźmi, technologią, liczbami czy przedmiotami,
• czy lubi pracę praktyczną, czy bardziej teoretyczną,
• jakie zawody wzbudzają jego zainteresowanie,
• jakie ma mocne strony,
• czego zdecydowanie nie chciałoby robić.

Można również skorzystać z doradztwa zawodowego, spotkań z przedstawicielami różnych profesji czy dni otwartych uczelni.

Czy studia gwarantują dobrą pracę?

Nie.

Dyplom ukończenia uczelni może być ważnym atutem, ale sam w sobie nie gwarantuje satysfakcjonującej pracy ani wysokich zarobków.

Znaczenie mają również doświadczenie, kompetencje, znajomość języków, umiejętność współpracy, samodzielność, zdolność rozwiązywania problemów oraz gotowość do ciągłego uczenia się.

Dlatego warto uczulić dziecko, że studia nie są metą, ale jednym z etapów rozwoju.

Również wybierając kierunek studiów, warto spojrzeć szerzej niż tylko na nazwę uczelni. Istotne jest to, czego rzeczywiście można się podczas studiów nauczyć i jakie możliwości rozwoju daje dana ścieżka.

Co, jeśli dziecko chce studiować coś, co rodzic uważa za „niepraktyczne”?

To szczególnie trudna sytuacja.

Rodzic może uważać, że określony kierunek nie zapewni dziecku stabilnego zatrudnienia. Dziecko natomiast może być przekonane, że właśnie ta dziedzina jest jego pasją.

Warto wtedy unikać prostego komunikatu: „Z tego nie będzie pracy”.

Znacznie lepsza może być spokojna rozmowa:

„Co chcesz robić po tym kierunku?”

„Jakie zawody możesz wykonywać?”

„Czy sprawdzałeś, jakie są możliwości zatrudnienia?”

„Jak możesz połączyć swoje zainteresowania z praktycznymi umiejętnościami?”

Dzięki temu rodzic nie odbiera dziecku prawa do podejmowania własnych decyzji, ale pomaga mu spojrzeć na wybór bardziej realistycznie.

Czy można doradzić, nie wywierając presji?

Tak. Różnica między doradzaniem a namawianiem jest bardzo istotna.

Doradzanie polega na przedstawieniu argumentów, zadawaniu pytań i pomaganiu dziecku w analizie sytuacji. Decyzja pozostaje jednak po jego stronie.

Namawianie może natomiast przyjmować formę ciągłego przekonywania, porównywania z rówieśnikami, wzbudzania poczucia winy czy straszenia konsekwencjami.

Zdanie:

„Może wspólnie sprawdzimy, jakie kierunki odpowiadają twoim zainteresowaniom?”

otwiera rozmowę.

Natomiast:

„Musisz iść na studia, bo inaczej niczego w życiu nie osiągniesz”

zamyka ją.

Rodzic powinien być przewodnikiem, a nie decydentem

Jednym z najważniejszych zadań rodzica w okresie dorastania jest stopniowe przygotowanie dziecka do samodzielności.

Dotyczy to również decyzji edukacyjnych i zawodowych.

Oczywiście rodzic może i powinien dzielić się swoim doświadczeniem. Może wskazywać ryzyka, zwracać uwagę na konsekwencje określonych decyzji i pomagać w zdobywaniu informacji.

Nie powinien jednak traktować dziecka jak projektu, którego przyszłość musi zostać zaplanowana zgodnie z jego oczekiwaniami.

To dziecko będzie później żyło z konsekwencjami wybranej ścieżki.

Co zamiast presji?

Jeżeli dziecko nie chce iść na studia, warto zapytać, co chce zrobić zamiast tego.

Samo stwierdzenie „nie chcę studiować” niewiele mówi. Być może dziecko ma już konkretny plan. Może chce rozpocząć pracę, nauczyć się zawodu, rozwinąć własny biznes albo zdobyć doświadczenie w konkretnej branży.

Jeżeli natomiast za odmową studiowania nie stoi żaden pomysł, warto wspólnie zastanowić się nad alternatywami.

Rodzic może powiedzieć:

„Nie musisz teraz wybierać studiów. Chciałbym jednak, żebyśmy wspólnie zastanowili się, jaki masz plan na najbliższy rok.”

To podejście daje dziecku przestrzeń do samodzielności, a jednocześnie uczy odpowiedzialności.

Czy warto namawiać dziecko na studia? Najważniejsza jest rozmowa

Studia mogą być bardzo dobrą decyzją, ale tylko wtedy, gdy odpowiadają potrzebom, zainteresowaniom i planom młodego człowieka.

Dlatego warto zachęcać dziecko do zdobywania wiedzy i rozwijania kompetencji, ale niekoniecznie do samego studiowania.

Jeżeli wymarzony zawód wymaga wyższego wykształcenia – warto wspierać dziecko w drodze na uczelnię. Jeżeli dziecko chce zdobyć konkretny fach – warto pomóc mu znaleźć dobrą szkołę, kurs lub praktykę. Jeżeli jeszcze nie wie, czego chce – warto dać mu czas i pomóc w poznaniu różnych możliwości.

Najgorszym rozwiązaniem może być wybór studiów wyłącznie dlatego, że „wszyscy idą”.

Zastanawiasz się, jakie studia wybrać?

Poznaj dokładnie różne Typy studiów oferowane na polskich uczelniach.

Wybierz najlepszy dla siebie Kierunek studiów oraz uczelnię, która ma go w ofercie.

Nasza Wyszukiwarka uczelni, kierunków, typów studiów ułatwi podjęcie decyzji kandydatowi na studia.

Zobacz, jak wygląda Rekrutacja na studia, poznaj zasady naboru na wybraną uczelnię

Katalog zawodów to miejsce, gdzie opisujemy różne profesje, w tym zawody przyszłości

Sprawdź mniejsze i większe Miasta akademickie wraz z ich ofertą edukacyjną

Może już teraz planujesz Studia podyplomowe? Wybór programów ze wszystkich dziedzin jest imponujący.