Dropout - rezygnacja ze studiów

Przyczyny porzucania studiów

Powodów do decyzji o przerwaniu kształcenia jest wiele. Każda sytuacja jest indywidualna, niekiedy o rezygnacji ze studiów przesądza kilka czynników.

Najczęstsze przyczyny dropoutu to:

• trudności w nauce – brak odpowiedniego przygotowania z przedmiotów kluczowych, wysoki poziom wymagań, problemy z zaliczeniem semestru
• problemy organizacyjne – zła infrastruktura, trudny dojazd na uczelnię, mało elastyczny plan zajęć, niewłaściwa proporcja liczby godzin praktycznych i teoretycznych, niesatysfakcjonujące życie studenckie
• zbyt wysoki jak i zbyt niski poziom studiów
• nieaktualna wiedza wykładowców, nieatrakcyjne techniki jej przekazywania
• zbyt mało przedmiotów specjalistycznych
• zmiana zainteresowań lub ścieżki kariery – student dochodzi do wniosku, że wybrany kierunek mu nie odpowiada
• powody finansowe – konieczność podjęcia pracy zarobkowej w pełnym wymiarze
• problemy zdrowotne i osobiste – choroba, kryzysy rodzinne, wypalenie
• migracja zagraniczna – w poszukiwaniu pracy lub kontynuacji edukacji w innym kraju
• brak poczucia sensu studiowania – w sytuacji, gdy rynek pracy nie oferuje wyraźnej przewagi dla absolwentów danego kierunku.

„Porażki edukacyjne są nieuniknioną konsekwencją selekcyjności systemu i świadczą o dbałości o jakość kształcenia. Dlatego też nie należy oceniać zjawiska dropoutu jedynie przez pryzmat jego negatywnych konsekwencji. Nawet krótki okres studiowania może przynieść studentom korzyści w postaci zdobytej wiedzy i umiejętności czy wsparcia w podjęciu decyzji, jaką ścieżkę kariery powinni obrać. Co warto podkreślić, decyzja o rezygnacji ze studiów w wielu przypadkach nie jest decyzją ostateczną – znaczna część studentów, którzy doświadczyli dropoutu, finalnie zdobywa wyższe wykształcenie bądź decyduje się na kształcenie na kursach zawodowych” – mówi dr inż. Jarosław Protasiewicz, dyrektor Ośrodka Przetwarzania Informacji – Państwowego Instytutu Badawczego (OPI PIB).

Rezygnacja ze studiów – skala zjawiska

Analizy przeprowadzone przez OPI BIP na danych pozyskanych z systemu POL-on wskazują, że w latach 2012–2020 ponad 1,3 mln rozpoczętych toków studiów zakończyło się skreśleniem z listy studentów. Stanowiło to 40% wszystkich podjętych przez studentów epizodów studiowania.

Badania ekspertów OPI PIB pokazują, że odsetek osób rezygnujących ze studiów wśród mężczyzn jest o 15 punktów procentowych większy niż w przypadku kobiet.

Różnica ta wynika głównie z faktu, że mężczyźni częściej wybierają kierunki ścisłe i inżynieryjne, na których odsetek rezygnacji ze studiów jest wysoki. Wiek rozpoczęcia nauki nie ma istotnego wpływu na częstotliwość porzucania studiów – zjawisko to występuje na podobnym poziomie zarówno u osób poniżej, jak i powyżej 26. roku życia. Wyjątek stanowią jednak jednolite studia magisterskie, które częściej przerywali starsi studenci.

Studia stacjonarne i niestacjonarne charakteryzuje podobny poziom dropoutu, ale już w przypadku studiów jednolitych magisterskich znacznie częściej (54%) rezygnacji dotyczy studiów niestacjonarnych, a 32% stacjonarnych.

Dwie trzecie rezygnacji na studiach pierwszego stopnia następuje w pierwszych dwóch semestrach.

Studenci uczelni publicznych rezygnują ze studiów częściej niż studenci uczelni niepublicznych i kościelnych.

Zjawisko dropoutu częściej występuje wśród studentów z miast niż z terenów wiejskich. W badaniach jakościowych część uczestników wskazywała, że rezygnacja ze studiów i powrót do rodzinnego miasta, szczególnie w przypadku mniejszych miejscowości, bywa postrzegana jako osobista porażka.

Kto najczęściej i najrzadziej rezygnuje ze studiów?

Wspomniane badania wykazały, że najczęściej studia porzucają:

• studenci kształcący się w obszarach nauk ścisłych – 51%
• studenci kierunków humanistycznych – 47%.

Z kolei najniższy odsetek dropoutów dotyczy:

• studentów studiów medycznych – 29%
• studentów kierunków artystycznych – 29%.

Wytłumaczeniem może być fakt, że są to studia kosztowne, poprzedzone trudną rekrutacją, wymagające dużych inwestycji osobistych, zatem koszt wejścia może determinować do ukończenia kształcenia.

Studia pierwszego stopnia najczęściej przerywają studenci nauk ścisłych (59%) i humanistycznych (55%). Ponad połowa studentów przerywa także studia z zakresu nauk przyrodniczych (53%) i technicznych (51%).

Wśród studentów drugiego stopnia dropout występuje najczęściej w obszarze nauk humanistycznych (36%), ścisłych (33%) i technicznych (32%). Niemal co trzeci student rezygnuje także ze studiów w obszarze nauk przyrodniczych (30%), społecznych (29%) i rolniczych (28%).

Na poziomie studiów jednolitych magisterskich, studia przerywa niemal co drugi student w obszarze nauk humanistycznych (47%) i społecznych (46%). Wysoki poziom dropoutu charakteryzuje także obszar nauk rolniczych (41%).

Wśród osób pobierających stypendia socjalne, rektora i z tytułu niepełnosprawności poziom dropoutu był niższy niż wśród studentów nieotrzymujących tych świadczeń.

Wznowienie studiów

Wznowienie studiów, czyli tzw. reaktywacja jest możliwa, jeśli student wcześniej został skreślony z listy studentów, ale zaliczył co najmniej jeden rok studiów pierwszego stopnia lub jednolitych magisterskich lub jeden semestr studiów drugiego stopnia.

Jest możliwość wznowienia studiów na tym samym kierunku studiów, na który osoba była pierwotnie przyjęta.

Warunkiem wznowienia jest złożenie stosownego wniosku.

Istotne, aby od momentu zakończenia niezaliczonego semestru nie minął określony czas. Termin ten jest różny na różnych uczelniach: 3, 4 a nawet 5 lat.

Wznowienie następuje na rok studiów, z którego masz zaległości, po określeniu różnic programowych, dodatkowo po wypełnieniu wszystkich zobowiązań względem uczelni.

Wznowienie studiów nie dotyczy osób, które:

• zostały wydalone z uczelni z powodu ukarania karą dyscyplinarną
• zostały skreślone z listy studentów, lecz kierunek, na którym studiowały już nie jest prowadzony.

Studenci skreśleni z powodu niezaliczenia pierwszego semestru studiów, wznawiają studia na ogólnych zasadach rekrutacji określonych odrębnymi przepisami.

Powrót na studia może dotyczyć kształcenia na zupełnie innym niż dotychczas kierunku. Kandydata obowiązuje wówczas procedura rekrutacji zgodnie z wymogami na danej uczelni.

Powroty na studia po dropoucie

Badania pokazują, że prawie dwie trzecie osób skreślonych z listy studentów w ciągu roku od tego zdarzenia nie zdecydowało się na ponowne podjęcie nauki.

Jednocześnie niemal co czwarta rezygnacja w ciągu 12 miesięcy od skreślenia zakończyła się podjęciem studiów na innym kierunku, a co ósma – powrotem na dotychczasowy.

Choć studenci studiów drugiego stopnia rzadziej rezygnują z nauki niż uczestnicy innych programów, to właśnie w tej grupie największy jest odsetek osób, które w ciągu roku od skreślenia z listy studentów nie wracają na uczelnię. Wśród powracających nieco częściej wybierano ponowne podjęcie tego samego kierunku niż zmianę ścieżki kształcenia.

Spośród osób, które w trakcie swojej edukacji tylko raz zmieniły kierunek, 45% studentów studiów pierwszego stopnia i jednolitych magisterskich oraz połowa słuchaczy studiów drugiego stopnia zakończyła naukę z sukcesem.

Każda następna zmiana kierunku obniża prawdopodobieństwo ukończenia studiów, jednak wciąż co czwarta osoba studiująca na pierwszym stopniu lub jednolitych magisterskich, która zmieniła kierunek trzy lub więcej razy oraz 35% studentów drugiego stopnia z podobnymi doświadczeniami, zdołała zdobyć dyplom.

Studenci rezygnujący ze studiów na uczelniach niepublicznych i kościelnych oraz studiujący w trybie niestacjonarnym rzadziej decydują się na powrót na studia.

Mimo że w naukach ścisłych odnotowuje się najwyższy wskaźnik dropoutów, to jednak najmniejszy procent studentów, którzy ostatecznie rezygnują ze studiów (56% skreślonych), przypada właśnie na ten obszar. Natomiast w naukach społecznych obserwuje się największy odsetek osób, które w ciągu roku od przerwania nauki nie podjęły jej ponownie.

Studenci powracający na studia częściej dokonywali korekty ścieżki niż wracali na ten sam kierunek.

Najwięcej studentów zmieniających kierunek studiów (31%) pochodzi z obszaru nauk ścisłych, natomiast wśród skreślonych największy odsetek powracających na ten sam kierunek (16%) dotyczy nauk technicznych. Decyzje o wznowieniu nauki zapadają zazwyczaj w krótkim czasie od skreślenia – jedna trzecia przypadków następuje po semestrze, a kolejna jedna czwarta po dwóch semestrach.

Ponad połowa studentów, którzy dokonali korekty ścieżki, zmieniła także uczelnię.

Blisko połowa studentów zmieniających swoją ścieżkę edukacyjną wybrała kierunek z innego obszaru kształcenia niż pierwotnie. Zjawisko to częściej dotyczyło osób studiujących na pierwszym stopniu oraz uczących się w uczelniach publicznych.

Czym skutkuje dropout?

Konsekwencje przerwania studiów są wieloaspektowe. Dotyczą zarówno osoby podejmującej taką decyzję, uczelni a nawet całej gospodarki.

Student porzucający studia pozbawia się możliwości uzyskania dyplomu albo odsuwa tę możliwość w czasie. Taki wybór może wiązać się z ograniczoną szansą na awans czy dostępem do lepiej płatnych stanowisk. Jednocześnie taka decyzja otwiera zupełnie nowe możliwości – wybór innej ścieżki kształcenia i przyszłe życie zawodowe w zupełnie innym obszarze.

W przypadku uczelni odpływ studentów, porzucanie kierunku w toku edukacji oznacza utratę finansowania, ale też wpływa na prestiż studiów i szkoły wyższej. Rezygnacja z kształcenia może być interpretowana, że jakość studiów, atmosfera na uczelni nie są zadowalające.

W kontekście całej gospodarki przerwanie studiów może oznaczać marnowanie potencjału edukacyjnego i inwestycji w szkolnictwo wyższe.

Jak przeciwdziałać zjawisku dropout?

W zatrzymaniu większego odsetka studentów i przeciwdziałaniu rezygnacji z kształcenia przed uzyskaniem dyplomu pomóc mogą działania podejmowane po stronie uczelni, jak choćby:

• wsparcie akademickie (tutoring, zajęcia wyrównawcze)
• doradztwo zawodowe i psychologiczne
• uelastycznienie programów studiów
• równomierne rozłożenie obciążających przedmiotów w toku studiów
• atrakcyjne programy stypendialne i pomoc socjalna
• ewaluacja przedmiotów i wykładowców
• angażowanie praktyków w prowadzenie zajęć
• praca nad zmianą kultury organizacyjnej uczelni
• wprowadzenie przejrzystych zasad studiowania i zaliczania przedmiotów
• cykliczne badanie zadowolenia studentów ze studiów i obsługi administracyjnej.

Wskazuje się również na pionierskie rozwiązania technologiczne wpierające uczelnie w zapobieganiu dropoutowi. To choćby wykorzystujący sztuczną inteligencję i uczenie maszynowe system MotivatEd, służący do wczesnego wykrywania sygnałów ostrzegawczych, monitorowania dobrostanu studentów, personalizacji wsparcia akademickiego, automatyzacji komunikacji ze studentami zagrożonymi rezygnacją.

System ten jest nowoczesną platformą, która wykorzystuje analizę predykcyjną do identyfikacji studentów zagrożonych rezygnacją, aplikacje mobilne ułatwiające komunikację między studentami a uczelnią, systemy monitorowania zaangażowania w proces kształcenia, automatyczne systemy wsparcia i interwencji.

Implementacja technologicznych rozwiązań ma na celu zmniejszenie wskaźnika dropoutu, poprawę jakości kształcenia, wzrost satysfakcji studentów, optymalizację kosztów związanych z rekrutacją i utrzymaniem studentów, lepsze wykorzystanie zasobów uczelni.

Dropout nie dotyczy tylko Polski, występuje w wielu krajach na świecie. Polskie wskaźniki tego zjawiska nie odbiegają znacząco od europejskich czy światowych trendów.

***

Jeżeli nie wiesz, na jaki kierunek studiów się zdecydować - polecamy zapoznać się z Poradnikiem dla Maturzysty.

Poznaj dokładnie różne Typy studiów oferowane na polskich uczelniach.

Wybierz najlepszy dla siebie Kierunek studiów oraz uczelnię, która ma go w ofercie.

Miasta akademickie oferują szeroki wachlarz form kształcenia na studiach stacjonarnych, niestacjonarnych, on-line, hybrydowych.

Nasza Wyszukiwarka uczelni, kierunków, typów studiów ułatwi podjęcie decyzji kandydatowi na studia.

Może już teraz planujesz Studia podyplomowe? Wybór programów ze wszystkich dziedzin jest imponujący.

Fot. Freepik