Jak przygotować się do ustnej matury z polskiego

Matura ustna z języka polskiego to egzamin, który dla wielu uczniów stanowi duże wyzwanie — wymaga nie tylko znajomości lektur, ale także umiejętności logicznego myślenia, argumentowania i swobodnego wypowiadania się. W przeciwieństwie do części pisemnej, tutaj liczy się nie tylko wiedza, ale również sposób, w jaki potrafimy ją zaprezentować.

Dobra organizacja, regularne ćwiczenia i znajomość formatu egzaminu mogą jednak znacznie zwiększyć szanse na sukces. Warto więc odpowiednio wcześnie zaplanować naukę, przygotować zestaw lektur i przykładów oraz poćwiczyć budowanie wypowiedzi, by w dniu egzaminu mówić pewnie, spójnie i z przekonaniem.

Zrozum format egzaminu

Ustna matura z polskiego składa się z dwóch części:

• Losowanie pytania – zdający wybiera jedno z dwóch pytań przygotowanych przez CKE.
• Przygotowanie (15 minut) – w tym czasie można zrobić notatki.
• Odpowiedź (10 minut) – prezentacja wypowiedzi i rozmowa z egzaminatorami.

Pytania dotyczą lektur obowiązkowych, tekstów kultury, motywów literackich i językowych, a także interpretacji różnych zjawisk w kontekście kulturowym.

Opanuj lektury obowiązkowe i motywy

Zrób listę wszystkich lektur z zakresu podstawowego i rozszerzonego. Do każdej z nich przygotuj krótkie streszczenie, główne motywy, bohaterów oraz przesłanie utworu.
Warto też powtórzyć najczęstsze motywy literackie, takie jak miłość, wolność, bunt, cierpienie, śmierć, władza, rodzina, natura, patriotyzm.

Ćwicz łączenie różnych tekstów z tym samym motywem – egzaminatorzy lubią pytania porównawcze.

Ćwicz tworzenie wypowiedzi ustnej

Twoja odpowiedź powinna mieć jasną strukturę:

• Wstęp – przedstawienie tematu i własnego stanowiska,
• Rozwinięcie – argumenty poparte przykładami z lektur, filmów, sztuki lub historii,
• Zakończenie – podsumowanie i wnioski.

Ćwicz mówienie na głos – nagrywaj się, mów przed lustrem lub poproś kogoś o zadawanie losowych pytań. Wypowiedź powinna być płynna, logiczna i trwać ok. 4–5 minut.

Naucz się interpretować teksty kultury

Na egzaminie możesz otrzymać pytanie o obraz, wiersz, fragment prozy, film lub reklamę. Warto więc poćwiczyć analizę takich tekstów — zwróć uwagę na:

• temat i przesłanie,
• środki wyrazu (język, kompozycja, symbolika),
• emocje i skojarzenia,
• kontekst (np. historyczny, kulturowy, filozoficzny).

Przygotuj zestaw przykładów i cytatów

Dobrze mieć „bank” przykładów, które można elastycznie wykorzystać. Przygotuj 3–4 przykłady literackie do każdego motywu. Cytaty nie muszą być długie – wystarczy jedno zdanie, które wzmacnia argument.

Ćwicz szybkie planowanie wypowiedzi

Podczas 15 minut przygotowania naucz się:

• wypisać słowa kluczowe,
• zaplanować kolejność argumentów,
• zapisać 2–3 cytaty lub tytuły dzieł,
• zanotować krótkie wnioski.
  Nie pisz całych zdań – szkoda czasu. Twoje notatki mają być mapą myśli, a nie gotową przemową.

Trenuj rozmowę z egzaminatorem

Po swojej prezentacji egzaminatorzy zadają pytania pogłębiające temat. Mogą zapytać np.:

• o inne dzieła związane z motywem,
• o Twoją opinię na temat bohatera,
• o współczesne odniesienia.

Traktuj tę część jak rozmowę, nie przesłuchanie – ważne, żeby pokazać refleksję i kulturę języka.

Zadbaj o styl i pewność siebie

Mów wyraźnie, spokojnie, pełnymi zdaniami. Nie musisz używać wyszukanych słów – liczy się spójność, logika i zrozumienie tematu. Jeśli się pomylisz, nie panikuj – popraw się i idź dalej. Egzaminatorzy cenią naturalność i autentyczność.

Opracuj plan powtórek

Na ostatnie tygodnie przed maturą zaplanuj:

• powtórki motywów i lektur,
• ćwiczenia z losowymi pytaniami,
• kilka próbnych egzaminów ustnych (np. z kolegą lub nauczycielem).

Klucz do sukcesu to: znajomość lektur, logiczne myślenie, płynne mówienie i spokój.

Ustna matura z polskiego nie wymaga encyklopedycznej wiedzy, ale umiejętności refleksyjnego wypowiadania się i łączenia faktów.

Zastanawiasz się jakie wybrać studia?

Zajrzyj do Poradnika dla Maturzysty

Poznaj wszystkie typy studiów dostępne na polskich uczelniach

Zobacz, jakie kierunki możesz studiować - dla ułatwienia wykaz kierunków wg typów kształcenia

Nadal nie wiesz, w jakim mieście studiować? - wybierz swój ośrodek akademicki

Wyszukiwarka uczelni, kierunków, typów studiów ułatwi decyzje wszystkim niezdecydowanym kandydatom

Wybiegaj w przyszłość, zaplanuj Studia podyplomowe

Fot. Freepik