Zdalne studia - zalety, wady, wyzwania

Jeżeli chodzi o edukację na niższych poziomach (szkoły podstawowe, licea) nauka zdalna była całkowitą nowością. Szkolnictwo wyższe było przynajmniej częściowo przygotowane na tę sytuację. Studia online są dostępne w Polsce już od dłuższego czasu. W czasie pandemii rozszerzono jedynie tą formułę nauki na inne obszary.

Czy nauczanie zdalne może zastąpić tradycyjne studia prowadzone w siedzibie uczelni?

Studia online, rozumiane jako studia w większości odbywające się poprzez Internet, choć oferowane od dawna, były do tej pory jedynie niewielką częścią działalności dydaktycznej uczelni. Najwięcej studentów uczyło się na studiach dziennych, mniejsza grupa na studiach zaocznych, a tylko niewielki odsetek studentów korzystał ze studiów zdalnych.

Podczas pandemii studiowane online zaczęło dotyczyć wszystkich studentów. Standardowe studia dzienne i zaoczne też częściowo zaczęły być realizowane poprzez Internet. W godzinach zajęć studenci spotykali się na wykładach transmitowanych przez wykładowców. Materiały do zajęć udostępniane były na różnych platformach, a uczelnie rozbudowały swoje narzędzia służące do nauki na odległość.

Zakaz spotykania się w grupach i obostrzenia sanitarne spowodowały, że większość polskich studentów poznała zalety, ale także wady zdalnej nauki. Jakie są więc dobre i złe strony studiów przez Internet?

Zalety studiowana online

Studia zdalne pozwalają na zdobycie dyplomu bez konieczności dojeżdżania do siedziby uczelni. Jest to wygodne zwłaszcza dla osób zamieszkujących miejsca, gdzie transport publiczny stanowi problem. Dojazdy zajmują także dużo czasu i są kosztochłonne. Czas zaoszczędzony na dotarciu do uczelni można spożytkować albo na naukę, albo na inną dowolną aktywność. Idąc dalej, przy większości zajęć w formie zdalnej zrezygnować można z wynajmowania mieszkania lub akademika w mieście, w którym mieści się siedziba uczelni.

Ucząc się przez Internet można także łatwiej łączyć naukę z obowiązkami rodzinnymi lub zawodowymi.

Studiowanie online jest wygodne. Dostęp do wszystkich materiałów dydaktycznych, zgromadzonych w jednym miejscu możliwy jest z każdego miejsca i o każdej porze. Wykłady i prezentacje można sobie odtwarzać wielokrotnie.

Wady studiowania online

Niestety zdalne studiowanie ma też swoje wady. Jedną z nich jest trudność w utrzymaniu motywacji do nauki. Łatwiej jest odłożyć na później zdobywanie wiedzy, kiedy nie ma konieczności realizowania pewnych zagadnień w konkretnym dniu, o określonej godzinie. Nie pomaga to systematyczności, która jest z kolei kluczem do sukcesu na studiach.

Będąc zalogowanym na platformie do nauki zdalnej można robić inne rzeczy, niż te związane z danym przedmiotem. Bardzo łatwo się rozproszyć. Gry, social media, czaty - to wszystko znajduje się na odległość kliknięcia. Samodyscyplina jest tu kluczowym czynnikiem, a o tę często trudno.

Największa jednak wada to brak tradycyjnie rozumianego życia studenckiego. Ludzie nie mają okazji poznać się tak dobrze, jak w przypadku studiów tradycyjnych. Nie spotykają się w przerwie między zajęciami, nie wychodzą też nigdzie razem, bo każdy z nich znajduje się w innej lokalizacji. Interakcje pojawiają się tylko podczas wykonywania prac grupowych lub podczas dyskusji. Jednak takie spotkania dotyczą tylko nauki, a nie innych spraw.

Problemy techniczne to kolejna zmienna, którą należy brać pod uwagę studiując zdalnie. Chodzi zarówno o zapewnienie sobie łącza z Internetem o odpowiednich parametrach, jak i niezawodnego komputera. Nawet jeżeli sprzęt i oprogramowanie sprawują się bez zarzutu czynniki zewnętrzne, takie jak nagła przerwa w dostawie prądu czy usługi internetowej może pokrzyżować plany udziału w zajęciach.

Wyzwania dla organizatorów studiów online

Wymienione wady i zalety studiów zdalnych dotyczą głownie ich uczestników, czyli studentów. Jednak uczelnie też ponoszą wysiłek przygotowując tego typu zajęcia.

Po pierwsze muszą zakupić odpowiednią technologię i oprogramowanie. Wybór właściwego rozwiązania może być czasochłonny. Pod uwagę należy wziąć wszystkie potrzeby wykładowców i studentów. Dostępne muszą być zarówno transmisje na żywo, czaty, chmura z odpowiednią ilością miejsca na pliki oraz ewentualnie licencje na oprogramowanie wykorzystywane na zajęciach.

Ponadto uczelnia musi zapewnić swoim pracownikom odpowiedni sprzęt i przeszkolenie.

Nauczyciele akademiccy natomiast muszą przystosować swoje programy do formy zdalnej, co często stanowi problem, bo nie wszystkie przedmioty łatwo prowadzić w ten sposób. Niektórych wręcz się nie da. Chodzi zwłaszcza o zajęcia praktyczne, przeprowadzane w laboratoriach lub specjalistycznych pracowniach.

Forma zajęć musi być atrakcyjna dla studentów, a z tym przy zajęciach zarówno tradycyjnych, jak i zdalnych bywają problemy. Dobrze przygotowany kursy online decyduje o tym, czy zajęcia będą efektywnie przekazywać wiedzę, czy będą tylko zajmowały czas studentom.

Studia zdalne mają bardzo wiele zalet. Wszystko wskazuje na to, że coraz większa część zajęć będzie prowadzona w ten sposób, także na studiach tradycyjnych. Ważne jest jednak dobre przygotowanie do tego typu pracy zarówno studentów, jak i nauczycieli akademickich.