Astronomia

Mało kto rozwinął światową astronomię w tak dużym stopniu jak... pewien polski naukowiec. Czy wśród studentów Astronomii na dzisiejszych polskich uniwersytetach znajdzie się drugi Mikołaj Kopernik?

Astronomia zajmuje się badaniem ciał niebieskich, analizuje ich rozkład i ruchy w przestrzeni kosmicznej, pochodzenie, budowę, ewolucję. Odkrycia astronomiczne wciąż na nowo kształtują nasze wyobrażenie o świecie. Niektóre z nich, np. znajdowanie pozasłonecznych układów planetarnych czy nowych, nieznanych planetoid w pobliżu Ziemi, trafiają na pierwsze strony gazet i czasopism.

Oprócz klasycznego ujęcia astronomii, studia na większości uczelni uczą także nowoczesnych technologii związanych m.in. z programowaniem w językach Fortran, Python i C++.

W ramach kierunku oferowane są specjalności takie jak:

• astronomia obserwacyjna
• zastosowanie sztucznych satelitów Ziemi
• astronomia z informatyką
• astrofizyka komputerowa.

Idealny kandydat na studia astronomiczne odznacza się ciekawością świata, umiejętnością logicznego myślenia, zdolnościami matematycznymi i fizycznymi, pasją w dziedzinie astronomii, rzetelnością.

Podstawowe przedmioty na studiach astronomicznych to:

• matematyka
• fizyka
• pracownia informatyczna
• astronomia ogólna
• mechanika nieba
• fotometria
• spektroskopia
• astrofizyka gwiazdowa.

Najczęściej punktowane przedmioty maturalne to fizyka z astronomią, fizyka, matematyka, informatyka i chemia.

Absolwenci astronomii mogą być zatrudnieni jako:

• specjaliści w ośrodkach badawczych
• cenieni specjaliści od zaawansowanej obsługi systemów komputerowych
• nauczyciele fizyki i astronomii
• popularyzatorzy nauki.

„Tak się składa, że kilka lat temu ukończyłem studia astronomii na UJ, mogę więc coś na ten temat powiedzieć.

Co do programu studiów, to powinno być to oczywiste, że jest tam mnóstwo matematyki i fizyki. Astronomia to nauka ścisła i jak już Alice i Astrohornet zauważyli, z oglądaniem nieba astronomia jako nauka ma obecnie niewiele wspólnego. Astronomię (czy może raczej astrofizykę) można w umowny sposób podzielić na teoretyczną i obserwacyjną. Teoretyczna, jak się zapewne domyślasz, to w dużym uproszczeniu odkrywanie pewnych praw rządzących Wszechświatem. Narzędziem służącym do takich badań jest matematyka. Obserwacyjna to tak naprawdę analiza danych - najczęściej wszelkiego rodzaju "zdjęć" wykonywanych w różnych długościach fal elektromagnetycznych. Takie "zdjęcie" to dla astronoma po prostu miliony liczb, z których trzeba wyciągnąć jakąś informację. I tu znów narzędziem, które jest w pracy konieczne jest matematyka.

Ten wstęp powyżej był po to, żebyś zrozumiał, że bez względu na to, gdzie będziesz studiował astronomię, to od dużej ilości matematyki nie uciekniesz. Z tego, co pamiętam, to na pierwszym roku było w sumie kilkanaście godzin tygodniowo matematyki (podzielonej na analizę matematyczną i algebrę), 5-10 godzin fizyki i chyba 4 godziny astronomii ogólnej. Na wyższych latach pojawiało się coraz więcej przedmiotów czysto astronomicznych, czyli takich jak np. "astronomia gwiazdowa i pozagalaktyczna", "astrofizyka wysokich energii", "ogólna teoria względności". Na tych przedmiotach w dużej mierze korzystało się z matematyki i fizyki, której nauczyliśmy się na pierwszym i drugim roku. Jeśli chodzi o obserwacje astronomiczne, to był jeden przedmiot, chyba "pracownia astrofizyki obserwacyjnej" - w ramach tego przedmiotu przeprowadzaliśmy jakieś proste obserwacje, które później należało odpowiednio przeanalizować, więc znów matematyka była konieczna.

O jednej bardzo ważnej rzeczy zapomniałem (bo dla mnie jest ona czymś oczywistym) - cała ta analiza danych itp. nie polega oczywiście na ręcznym liczeniu czegokolwiek. Do prostszych i bardziej standardowych problemów stosuje się dedykowane programy. W dużej części przypadków okazuje się jednak, że dany problem nie jest typowy i program trzeba sobie samemu napisać. Stąd w trakcie nauczania astronomii przewija się też trochę informatyki, w szczególności programowania. Niestety, za moich czasów było tego stosunkowo niewiele i konieczne było douczanie się na własną rękę.

Co do porównywania nauczania astronomii u nas i za granicą to poważnie się mylisz. U nas też dostaniesz porządne wykształcenie z tego kierunku, o ile tylko będziesz chciało Ci się uczyć. Znam sporo ludzi, którzy studia astronomii kończyli w Polsce, później robili doktorat u nas lub jeśli chcieli, dostawali się na bardziej "prestiżowe" zachodnie uczelnie. "Nasi", krajowi absolwenci dość często pracują też w najważniejszych ośrodkach na świecie, biorąc udział w naprawdę zaawansowanych projektach. Różnice między nami a "zagranicą" pojawiają się dopiero wtedy, kiedy młody astronom chce zacząć pracę w zawodzie. W Polsce (w szczególności w Krakowie) dość ciężko jest o zatrudnienie. Dodatkowo dostępność najlepszej klasy sprzętu jest gorsza niż na bardziej "prestiżowych" uczelniach. W ostatnich latach z tego co widzę, w obydwu tych tematach zachodzą (choć raczej powoli) pozytywne zmiany. Ze względu na kwestie zatrudnienia młodzi astronomowie często decydują się na kontynuację kariery za granicą.

Ja w dużej mierze z takich właśnie powodów zrezygnowałem z kontynuowania kariery astronoma”.